عماد الدين حسن بن علي الطبري

40

كامل بهائى ( فارسي )

قوله تعالى : بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ ( عنكبوت 63 ) بلكه بيشتر از مردم عقل ندارند كه تميز كنند ، و امثال اين كه كثرت در سائر صور در صدد ذم و ملامت و تقديح بطلان وارد شد . هشتم قوله تعالى : وَ لكِنَّ أَكْثَرَكُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ ( زخرف 78 ) و ليكن بيشتر شما مر حق را كراهت داريد . و قوله تعالى : وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ ( سبا 12 ) وَ أَكْثَرُهُمُ الْكافِرُونَ ( نحل 85 ) وَ أَكْثَرُهُمْ فاسِقُونَ ( توبه 8 ) و اندكىاند از بندگان من شكر گوينده و قوله تعالى : فَإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ يَغْلِبُوا مِائَتَيْنِ ( انفال 76 ) و اگر باشد از شما صد صبركننده غالب شوند دويست بىصبر را ، و قوله تعالى : يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ( آل عمران 11 ) و قال : وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها ( اعراف 178 ) يعنى ما برانگيزيم براى جهنم بسيارى از جن و انس كه باشد مر ايشان را دلهاى كه ندانند به آن چيزى . و اين دليل است كه كثرت و جمهور ضلالت بوده است . نهم قوله تعالى : يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ ( ق 29 ) يعنى روزى كه بگوئيم مر جهنم را كه آيا پر شدى بگويد هل من مزيد . يعنى آيا هيچ زياده مىشود . حق تعالى با دوزخ وعده داد كه ترا پر گردانم و با بهشت اين وعده نكرد ، پس امتلاء دوزخ لا بد است كه بكثرت خواهد بودن و طائفه شيعه از آن كمتراند كه بدين معنى لايق باشند . دهم قوله تعالى حكايت عن قول ابليس : لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ * إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ * ( ق 84 - 83 ) هرآينه اغوا كنم انسان را به تمام مگر بندگان مخلص را از ايشان ، و باتفاق كه مستثنى منه از مستثنى اكثر باشد . و از اينجاست كه نحاة گويند : الاستثناء هو اخراج الجزء من الكل . اما عرفى ، عقلا دانند كه هر چه نفيس است در عالم كم است و هرچه بىقدر است و خسيس بىحد و ضبط . امثال اين حجج كه شيعه به آن تمسك مىكنند ممكن نيست .